Ọrịa nchefu: nlekọta · nkwado · mmụta
Imechi oghere dị n’etiti nchọpụta ọrịa nchefu (dementia), nlekọta na nghọta. Ọ dịghị ezinụlọ kwesịrị iche ọrịa nchefu ihu naanị ya.
N’Afrịka niile, a na-achọpụtakarị ọrịa nchefu mgbe oge gafere. Ọtụtụ ezinụlọ na-enweta azịza naanị mgbe ọrịa ahụ agaala n’ihu nke ukwuu, ọtụtụ ndị na-elekọta na-enwetakwa obere enyemaka. Nke a na-eme n’ihi na ọrụ ahụike dị ole na ole, a na-ewerekwa ihe ịrịba ama ya dị ka ịka nka ma ọ bụ ọbụbụ ọnụ. Mindalo na-enye ozi doro anya, nkwado bara uru na ọzụzụ, na nsọpụrụ maka onye ọ bụla metụtara.
Kedu otu anyị ga-esi nyere gị aka taa?
Otu Mindalo si enyere aka, nzọụkwụ n’otu n’otu
Nkwado anyị na-agbaso njem ọrịa nchefu n’usoro ezinụlọ si ebi ya. Ọ na-amalite na nchegbu mbụ, gafee ịga nyocha na ilekọta onye ahụ n’ụlọ, wee kwụsị n’ịmụ ihe n’obodo. Nzọụkwụ ọ bụla na-eduga gị na ntuziaka dị mkpụmkpụ ma ọ bụ ọrụ, ka i wee nwee ike ịga ozugbo n’ihe ị chọrọ ugbu a. Bido na nzọụkwụ dabara n’ọnọdụ gị taa.
-
Nchọpụta
Hụ ihe ịrịba ama
Mụta mgbanwe ndị ị ga-elezi anya, na ihe ị ga-eme ma ọ bụrụ na ọ na-echegbu gị.
Ihe ịrịba ama nke ọrịa nchefu -
Nkwado
Ghọta ọrịa nchefu
Mụta ihe ọrịa nchefu bụ, ụdị ya ndị bụ isi, na ndị ọ na-emetụta.
Gịnị bụ ọrịa nchefu? -
Nkwado
Lekọta kwa ụbọchị
Ndụmọdụ bara uru maka ikwurịta okwu, usoro kwa ụbọchị, iri nri, nchekwa na mgbanwe n’omume.
Nlekọta kwa ụbọchị n’ụlọ -
Nkwado
Lekọta onwe gị
Zuo ike, kekọrịta nlekọta ma chọta nkwado, ka i nwee ike ịga n’ihu.
Ilekọta onwe gị -
Mmụta
Mụta ma kọrọ ndị ọzọ
Ọzụzụ na mkparịta ụka maka ndị ọrụ ahụike, ndị na-elekọta na obodo niile.
Ọzụzụ banyere ọrịa nchefu
Gịnị bụ eziokwu banyere ọrịa nchefu?
Ọtụtụ mmadụ anụla ihe banyere ọrịa nchefu ndị na-abụghị eziokwu. Ụfọdụ na-ekwu na ọ bụ naanị ịka nka, ndị ọzọ na-ekwukwa na ọ bụ ọbụbụ ọnụ kpatara ya. Nkwenye ndị a na-eweta ihere na egwu, ha na-egbochikwa ezinụlọ ịchọ enyemaka n’oge. Ịmara eziokwu na-enyere ezinụlọ aka ime ihe ngwa ngwa, ma were obi ike lekọta onye ahụ.
-
Ndị mmadụ na-ekwu“Ichefu ihe bụ naanị akụkụ nke ịka nka.”
EziokwuỌrịa nchefu abụghị akụkụ nkịtị nke ịka nka. Ichefu ihe ntakịrị bụ ihe a na-ahụkarị ka anyị na-aka nka, mana ọrịa nchefu na-akawanye njọ ka oge na-aga, ọ na-emekwa ka ndụ kwa ụbọchị sie ike. Nke a bụ n’ihi na ọ bụ ọrịa dị n’ụbụrụ na-akpata ya. Ọ bụrụ na nsogbu ncheta na-emetụta ndụ kwa ụbọchị, ọ bara uru ịga nyocha.
-
Ndị mmadụ na-ekwu“Ọ bụ ọbụbụ ọnụ ma ọ bụ amoosu na-akpata ọrịa nchefu.”
EziokwuỌrịa nchefu bụ ọrịa ahụike, ọ bụghị ọbụbụ ọnụ. Ọ bụ ọrịa ndị na-emebi ụbụrụ na-akpata ya, dịka ọrịa Alzheimer ma ọ bụ ọrịa strok (stroke). Ọ dịghị onye kpatara ya n’onwe ya ma ọ bụ n’ezinụlọ ya. Onye ahụ chọrọ nlekọta na obiọma, ọ bụghị ịta ụta.
-
Ndị mmadụ na-ekwu“Ọ dịghị ihe a ga-eme.”
EziokwuEnyemaka dị, n’agbanyeghị na ọgwụgwọ na-agwọ ya kpamkpam adịbeghị. Nyocha n’oge nwere ike ịchọpụta ihe ndị ọzọ na-akpata ya nke a pụrụ ịgwọ, nlekọta ọma nwekwara ike ibelata ọtụtụ mgbaama. Site na nkwado, ndị mmadụ nwere ike ịnọgide na-eme ihe ndị na-atọ ha ụtọ ogologo oge. Ọtụtụ mmadụ na-ebi ndụ ọma na ọrịa nchefu ruo ọtụtụ afọ.
-
Ndị mmadụ na-ekwu“Ndị nwere ọrịa nchefu anaghị aghọta ihe ọ bụla.”
EziokwuNdị nwere ọrịa nchefu ka nwere mmetụta, ncheta na ihe ndị na-atọ ha ụtọ. Ọbụlagodi mgbe okwu siri ha ike, ha na-achọpụta obiọma, ụda olu na mmetụ aka. Ịhapụ ha n’azụ nwere ike ime ka ha nwee owu ọmụma na obi erughị ala. Soro ha kparịta ụka, tinye ha n’ihe a na-eme, ma were nsọpụrụ mesoo ha.
Ụdị ọrịa nchefu dị iche iche
Ọrịa nchefu abụghị otu ọrịa naanị. Nzukọ Ahụike Ụwa kọwara ụdị ya dị iche iche, ọrịa Alzheimer bụkwa nke a na-ahụkarị, ebe ọ bụ ya na-akpata 60–70% nke ndị nwere ọrịa nchefu. Ụdị nke ọ bụla na-emebi ụbụrụ n’ụzọ dị iche, ya mere ihe ịrịba ama mbụ na nlekọta a chọrọ nwere ike ịdị iche. Ịmara ụdị ya na-enyere ezinụlọ na ndị ọrụ ahụike aka ịhazi nlekọta kwesịrị ekwesị.
Ọrịa Alzheimer
60–70% nke ndị nwere ọrịa nchefu. Ụdị a na-ahụkarị. Nsogbu ncheta na-abụkarị ihe ịrịba ama mbụ.
Ọrịa nchefu sitere n’ọbara (vascular dementia)
Nsogbu n’ọbara na-asọ gaa n’ụbụrụ na-akpata ya, dịka mgbe mmadụ nwesịrị ọrịa strok.
Ọrịa nchefu nwere Lewy bodies
Protein na-anakọta n’ụzọ na-ekwesịghị n’ime mkpụrụ ndụ akwara na-akpata ya. Ọ nwere ike imetụta mmegharị ahụ, ụra na ihe ndị mmadụ na-ahụ.
Ọrịa nchefu frontotemporal
Otu ọrịa dị iche iche na-emebi akụkụ ihu nke ụbụrụ. Ọ na-ebukarị ụzọ gbanwee agwa, omume ma ọ bụ asụsụ onye ahụ.
Ọrịa nchefu agwakọtara agwakọta
Ụdị ndị a na-abakọkarị n’ime ibe ha, ọtụtụ mmadụ nwekwara ihe karịrị otu n’otu oge.
Ihe ndị ọzọ na-akpata ya
Ọrịa nchefu nwekwara ike isochi ọrịa strok, ụfọdụ ọrịa nje dịka HIV, ịṅụ mmanya n’ụzọ na-emerụ ahụ, mmerụ ahụ n’isi ugboro ugboro, ma ọ bụ erighị nri na-edozi ahụ nke ọma.
Ebe e si nweta ya: Nzukọ Ahụike Ụwa, akwụkwọ ozi banyere ọrịa nchefu (n’asụsụ Bekee). Gụkwuo n’ime ntuziaka anyị: Gịnị bụ ọrịa nchefu?
Ọrịa nchefu na-abawanye ngwa ngwa
- Nde 57mmadụ na-ebi na ọrịa nchefu n’ụwa niile n’afọ 2021
- Karịa 60%n’ime ha bi na mba ndị ego ha dị ala na nke etiti
- Ihe dịka nde 10ndị ọhụrụ na-arịa ya kwa afọ
Ebe e si nweta ya: Nzukọ Ahụike Ụwa, akwụkwọ ozi banyere ọrịa nchefu (n’asụsụ Bekee).
Ọrịa nchefu na-abawanye ngwa ngwa n’ebe ọrụ ahụike kacha dị ole na ole. Ọtụtụ ndị nwere ọrịa nchefu ugbu a bi na mba ndị ego ha dị ala na nke etiti, ọnụ ọgụgụ ndị agadi n’Afrịka na-abawanyekwa ngwa ngwa. Nlekọta ọrịa nchefu esoghị ya n’ọsọ, ya mere ọtụtụ ezinụlọ na-eche njem a ihu naanị ha. Mindalo nọ ebe a iji nyere aka gbanwee nke a — otu ezinụlọ, otu obodo, otu mkparịta ụka n’otu oge.
Soro anyị rụọ ọrụ
Anyị enweghị ike imechi oghere a naanị anyị. Anyị na ọrụ ahụike, mahadum, otu obodo na otu okpukpe, na ndị na-enye ego na-arụkọ ọrụ. Ọ bụrụ na anyị jikọọ aka, anyị ga-eru ọtụtụ ezinụlọ ma zụọ ọtụtụ ndị na-enye nlekọta. Ọ bụrụ na gị na anyị nwere otu ebumnobi, anyị ga-achọ ịnụ olu gị.
Asụgharịrị peeji a site n’asụsụ Bekee. Ụdị nke dị n’asụsụ Bekee bụ nke bụ isi. Gụọ ya n’asụsụ Bekee