Ntuziaka 1 n’ime 5 · Nchọpụta
Ihe ịrịba ama nke ọrịa nchefu (dementia)
Ihe ndị kacha mkpa
- Ihe ịrịba ama mbụ gụnyere ichefu ihe mere n’oge na-adịbeghị anya, ifu ụzọ, na inwe nsogbu n’ọrụ kwa ụbọchị.
- Ọnọdụ obi na omume nwekwara ike ịgbanwe.
- Ọ bụrụ na ị hụ ihe ịrịba ama ndị a, onye ahụ kwesịrị ịhụ onye ọrụ ahụike.
- Ọrịa ndị ọzọ nwere ike ibute ihe ịrịba ama yiri ya, a pụkwara ịgwọ ụfọdụ n’ime ha.
Mgbanwe ndị ị ga-elezi anya
Onye ọ bụla na-echefu ihe mgbe ụfọdụ, mana ọrịa nchefu karịrị nke a. Lezie anya maka mgbanwe ndị na-aga n’ihu na-eme, ma na-akawanye njọ ka ọnwa na-aga. Mgbanwe ndị a na-eme n’ihi na ọrịa ahụ na-emetụta ncheta, iche echiche na ịtụle ihe. Onye ahụ nwere ike:
- ichefu ihe mere n’oge na-adịbeghị anya
- itufu ihe, ma ọ bụ tinye ihe n’ebe ọ na-anaghị adị
- ifu ụzọ, ọbụlagodi n’ebe ọ maara nke ọma
- ghara ịmata ụbọchị, ọnwa ma ọ bụ afọ a nọ na ya
- inwe nsogbu ịgbaso mkparịta ụka ma ọ bụ ịchọta okwu kwesịrị ekwesị
- inwe nsogbu n’ọrụ ọ na-emebu n’enweghị nsogbu, dịka isi nri ma ọ bụ ijikwa ego
- inwe nsogbu ime mkpebi ma ọ bụ idozi nsogbu
- inwe nsogbu ịtụle otú ebe dị anya, ma ọ bụ otú steepụ si dị
Mgbanwe n’ọnọdụ obi na omume
Ọrịa nchefu nwere ike ịgbanwe otu mmadụ si enwe mmetụta na otu o si akpa agwa, ọ bụghị naanị ncheta ya. Ezinụlọ na-ahụkarị mgbanwe ndị a tupu ha ahụ nsogbu ncheta. Nke a bụ n’ihi na ọrịa ahụ na-emetụtakwa akụkụ ụbụrụ na-achịkwa mmetụta. Onye ahụ nwere ike:
- ichegbu onwe ya, inwe mwute ma ọ bụ iwe banyere ncheta ya
- iyi ka ọ ghọrọ onye ọzọ
- ime omume ndị na-abụghị agwa ya
- ịkwụsị ịhụ ndị enyi ya, ma ọ bụ ịkwụsị ime ihe ndị na-atọbu ya ụtọ
Ihe dị mkpa: mgbagwoju anya na mberede
Mgbagwoju anya na mberede anaghị abụkarị ọrịa nchefu. Ọ bụrụ na mgbagwoju anya abịakwute mmadụ n’ime awa ole na ole ma ọ bụ ụbọchị ole na ole, ọ nwere ike ịbụ ọrịa nje (infection) ma ọ bụ ọrịa ọzọ. Nsogbu ndị a nwere ike ịka njọ ngwa ngwa, mana a na-agwọkarị ha. Chọọ enyemaka ahụike ozugbo.
Ihe ị ga-eme ma ọ bụrụ na ọ na-echegbu gị
- Dee ihe ị hụrụ. Dee ihe mere na mgbe o mere.
- Jiri nwayọọ kparịta ụka na onye ahụ. O nwere ike ịbụ na ọ na-echegbukwa onwe ya.
- Soro ya gaa hụ onye ọrụ ahụike. Ụlọ ọgwụ nta ma ọ bụ ụlọ ọgwụ bụ ebe dị mma ibido.
Ọ bụghị nsogbu ncheta niile ka ọrịa nchefu na-akpata. Ọrịa nje, vitamin dị ala n’ahụ, nsogbu thyroid, ịda mbà n’obi na mmetụta ọjọọ nke ọgwụ nwere ike ibute ihe ịrịba ama yiri ya. Enwere ike ịgwọ ọtụtụ n’ime ha ozugbo a chọpụtara ha. Nke a bụ ihe mere ịga nyocha ji dị mkpa.
Gụọ ntuziaka na-esote: ịga nyocha n’aka onye ọrụ ahụike
Ntuziaka a na-enye ozi n’ozuzu banyere ọrịa nchefu. Ọ bụghị ndụmọdụ ahụike maka otu onye. Dọkịta, nọọsụ ma ọ bụ onye ọrụ ahụike maara onye ahụ nwere ike inye ndụmọdụ dabara ya. Biko gwa ha maka ihe ọ bụla na-echegbu gị.