Jagora na 1 cikin 5 · Gano cuta
Alamomin cutar mantuwa (dementia)
Muhimman abubuwa
- Alamomin farko sun haɗa da mantuwar abubuwan da suka faru kwanan nan, ɓacewa, da wahalar yin ayyukan yau da kullum.
- Yanayin zuciya da ɗabiʼa ma na iya sauyawa.
- Idan kun lura da waɗannan alamomi, ya kamata mutumin ya ga maʼaikacin lafiya.
- Wasu cututtuka na iya haifar da alamomi masu kama da waɗannan, kuma ana iya magance wasu daga cikinsu.
Sauye-sauyen da za ku lura da su
Kowa yakan manta abubuwa wani lokaci, amma cutar mantuwa (dementia) ta fi haka. Ku lura da sauye-sauyen da ke ci gaba da faruwa kuma suke ƙara muni cikin watanni. Waɗannan sauye-sauye suna faruwa ne saboda cutar tana shafar tunawa, tunani da iya tantance abubuwa. Mutumin zai iya:
- manta abubuwan da suka faru kwanan nan
- ɓatar da abubuwa ko ajiye su a wurin da bai dace ba
- ɓacewa, ko da a wuraren da ya sani sosai
- rasa sanin rana, wata ko shekara
- samun wahalar bin hira ko samun kalmar da ta dace
- samun wahalar yin ayyukan da ya saba yi cikin sauƙi, kamar girki ko sarrafa kuɗi
- samun wahalar yanke shawara ko warware matsaloli
- samun matsala wajen auna nisa ko matakala
Sauyi a yanayin zuciya da ɗabiʼa
Cutar mantuwa na iya sauya yadda mutum yake ji da yadda yake aikatawa, ba tunawarsa kaɗai ba. Sau da yawa iyalai kan lura da waɗannan sauye-sauye kafin matsalolin tunawa. Wannan saboda cutar tana kuma shafar sassan ƙwaƙwalwa da ke sarrafa motsin zuciya. Mutumin zai iya:
- jin damuwa, baƙin ciki ko fushi game da mantuwarsa
- zama kamar wani mutum dabam
- yin abubuwa ta hanyoyin da ba halinsa ba ne
- daina ganin abokai, ko daina yin abubuwan da yake jin daɗi a da
Muhimmin bayani: ruɗewa ba zato ba tsammani
Ruɗewa ba zato ba tsammani yawanci ba cutar mantuwa ba ce. Idan mutum ya ruɗe cikin saʼoʼi ko ʼyan kwanaki, yana iya zama kamuwa da cuta ko wata rashin lafiya dabam. Waɗannan matsaloli na iya zama masu tsanani da sauri, amma sau da yawa ana iya magance su. Ku nemi taimakon likita nan take.
Abin da za ku yi idan kuna damuwa
- Ku rubuta abin da kuka lura da shi. Ku rubuta abin da ya faru da lokacin da ya faru.
- Ku yi magana da mutumin a hankali. Wataƙila shi ma yana cikin damuwa.
- Ku raka shi zuwa wurin maʼaikacin lafiya. Cibiyar kiwon lafiya ko asibiti wuri ne mai kyau na farawa.
Ba duk matsalolin tunawa ne cutar mantuwa ke haddasawa ba. Kamuwa da cututtuka, ƙarancin bitamin, matsalolin glandar thyroid, baƙin ciki mai tsanani (depression) da illolin magunguna na iya haifar da alamomi masu kama da haka. Da yawa daga cikin waɗannan ana iya magance su da zarar an gano su. Shi ya sa yin gwaji yake da muhimmanci.
Karanta jagora na gaba: yin gwaji a wurin maʼaikacin lafiya
Wannan jagora yana ba da bayanai na gaba ɗaya game da cutar mantuwa. Ba shawarar likita ba ce ga wani mutum guda. Likita, maʼaikacin jinya ko maʼaikacin lafiya da ya san mutumin zai iya ba da shawarar da ta dace da shi. Don Allah ku yi magana da su game da duk wata damuwa.