Ukunakekela isifo sokukhohlwa · ukwesekwa · imfundo
Sivala igebe phakathi kokuxilongwa kwesifo sokukhohlwa (dementia), ukunakekelwa nokuqondwa kwaso. Awukho umndeni okufanele ubhekane nesifo sokukhohlwa wodwa.
E-Afrika yonke, isifo sokukhohlwa sivame ukutholakala sekwephuzile. Imindeni eminingi ithola izimpendulo kuphela lapho isifo sesithuthuke kakhulu, futhi abanakekeli abaningi bathola usizo oluncane. Lokhu kwenzeka ngoba izinsiza zimbalwa, futhi izimpawu zivame ukuthathwa njengokuguga noma isiqalekiso. I-Mindalo inikeza ulwazi olucacile, ukwesekwa okusebenzayo nokuqeqeshwa, ngesithunzi kuwo wonke umuntu ohilelekile.
Singakusiza kanjani namuhla?
Indlela i-Mindalo esiza ngayo, isinyathelo ngesinyathelo
Ukwesekwa kwethu kulandela uhambo lwesifo sokukhohlwa ngokulandelana imindeni ebhekana nalo ngakho. Kuqala ngokukhathazeka kokuqala, kudlule ekuhlolweni nasekunakekeleni ekhaya, bese kuphela ngokufunda emphakathini. Isinyathelo ngasinye sixhumene nomhlahlandlela omfushane noma nensiza, ukuze uye ngqo kulokho okudingayo manje. Qala esinyathelweni esihambisana nesimo sakho namuhla.
-
Ukuxilongwa
Qaphela izimpawu
Funda ukuthi yiziphi izinguquko okufanele uziqaphele, nokuthi yini okufanele uyenze uma ukhathazekile.
Izimpawu zesifo sokukhohlwa -
Ukuxilongwa
Hlolwa
Thola ukuthi ungabonana kanjani nesisebenzi sezempilo, okufanele ukuphathe nokufanele ukubuze.
Ukuhlolwa -
Ukwesekwa
Qonda isifo sokukhohlwa
Funda ukuthi siyini isifo sokukhohlwa, izinhlobo zaso eziyinhloko, nokuthi sithinta obani.
Siyini isifo sokukhohlwa? -
Ukwesekwa
Nakekela nsuku zonke
Amacebo awusizo okukhuluma, uhlelo lwansuku zonke, ukudla, ukuphepha nezinguquko zokuziphatha.
Ukunakekela ekhaya -
Ukwesekwa
Zinakekele
Phumula, yabelana ngokunakekela futhi uthole ukwesekwa, ukuze ukwazi ukuqhubeka.
Ukuzinakekela -
Imfundo
Funda futhi wabelane
Uqeqesho nezinkulumo zabasebenzi bezempilo, abanakekeli nemiphakathi yonke.
Uqeqesho
Yini eyiqiniso ngesifo sokukhohlwa?
Abantu abaningi bezwe izinto ngesifo sokukhohlwa ezingelona iqiniso. Abanye bathi wukuguga nje, kanti abanye bathi sidalwa yisiqalekiso. Lezi zinkolelo ziletha amahloni nokwesaba, futhi zivimba imindeni ukuthi ifune usizo kusenesikhathi. Ukwazi amaqiniso kusiza imindeni ukuthi ithathe izinyathelo masinyane futhi inakekele ngokuzethemba.
-
Abantu bathi“Ukukhohlwa yingxenye nje yokuguga.”
AmaqinisoIsifo sokukhohlwa akuyona ingxenye evamile yokuguga. Ukukhohlwa okuncane kuvamile njengoba siguga, kodwa isifo sokukhohlwa siba sibi kakhulu njengoba isikhathi sihamba futhi senza impilo yansuku zonke ibe nzima. Lokhu kungenxa yokuthi sidalwa yisifo esisebuchosheni. Uma izinkinga zenkumbulo zithinta impilo yansuku zonke, kufanelekile ukuthi umuntu ahlolwe.
-
Abantu bathi“Isifo sokukhohlwa sidalwa yisiqalekiso noma ubuthakathi.”
AmaqinisoIsifo sokukhohlwa yisimo sezempilo, hhayi isiqalekiso. Sidalwa yizifo ezilimaza ubuchopho, njengesifo se-Alzheimer’s noma isifo sohlangothi (stroke). Akekho umuntu ozilethele sona, noma owalethela umndeni wakhe sona. Umuntu udinga ukunakekelwa nomusa, hhayi ukusolwa.
-
Abantu bathi“Akukho okungenziwa.”
AmaqinisoLukhona usizo, nakuba kungakabikho ukwelashwa okusiqeda ngokuphelele okwamanje. Ukuhlolwa kusenesikhathi kungathola ezinye izimbangela ezingelapheka, futhi ukunakekelwa okuhle kunganciphisa izimpawu eziningi. Uma besekwa, abantu bangaqhubeka nokwenza izinto abazithandayo isikhathi eside. Abantu abaningi baphila kahle nesifo sokukhohlwa iminyaka eminingi.
-
Abantu bathi“Abantu abanesifo sokukhohlwa abaqondi lutho.”
AmaqinisoAbantu abanesifo sokukhohlwa basenayo imizwa, izinkumbulo nezinto abazithandayo. Ngisho noma amagama enzima kubo, bayawubona umusa, iphimbo lezwi nokuthintwa. Ukubashiya ngaphandle kungabenza bazizwe benesizungu futhi bephatheke kabi. Khuluma nabo, ubafake kukho konke futhi ubaphathe ngenhlonipho.
Izinhlobo ezahlukene zesifo sokukhohlwa
Isifo sokukhohlwa akusona isifo esisodwa nje. INhlangano Yezempilo Yomhlaba (WHO) ichaza izinhlobo eziningana, futhi isifo se-Alzheimer’s yisona esivame kakhulu, esenza u-60–70% wezigameko. Uhlobo ngalunye lulimaza ubuchopho ngendlela ehlukile, ngakho izimpawu zokuqala nokunakekelwa okudingekayo kungahluka. Ukwazi uhlobo kusiza imindeni nabasebenzi bezempilo ukuthi bahlele ukunakekelwa okufanele.
Isifo se-Alzheimer’s
60–70% wezigameko. Uhlobo oluvame kakhulu. Izinkinga zenkumbulo zivame ukuba yisibonakaliso sokuqala.
Isifo sokukhohlwa esibangelwa yimithambo yegazi
Sibangelwa yizinkinga zokugeleza kwegazi eliya ebuchosheni, isibonelo ngemuva kwesifo sohlangothi.
Isifo sokukhohlwa esine-Lewy bodies
Sibangelwa ukunqwabelana okungajwayelekile kwamaprotheni ngaphakathi kwamaseli ezinzwa. Singathinta ukunyakaza, ukulala nalokho abantu abakubonayo.
Isifo sokukhohlwa se-frontotemporal
Iqembu lezifo ezilimaza ingxenye yangaphambili yobuchopho. Sivame ukushintsha ubuntu bomuntu, ukuziphatha noma ulimi kuqala.
Isifo sokukhohlwa esixubile
Izinhlobo zivame ukugqagqana, futhi abantu abaningi banohlobo olungaphezu kolulodwa ngesikhathi esisodwa.
Ezinye izimbangela
Isifo sokukhohlwa singalandela nesifo sohlangothi, ezinye izifo ezithathelanayo ezifana ne-HIV, ukusetshenziswa kotshwala okuyingozi, ukulimala ekhanda okuphindaphindiwe noma ukungondleki kahle.
Umthombo: INhlangano Yezempilo Yomhlaba, iphepha lamaqiniso ngesifo sokukhohlwa (ngesiNgisi). Funda kabanzi kumhlahlandlela wethu: Siyini isifo sokukhohlwa?
Isifo sokukhohlwa sikhula ngokushesha
- Izigidi ezingu-57zabantu ababephila nesifo sokukhohlwa emhlabeni wonke ngo-2021
- Ngaphezu kuka-60%wabo bahlala emazweni anemali engenayo ephansi noma ephakathi
- Cishe izigidi eziyi-10zezigameko ezintsha unyaka nonyaka
Umthombo: INhlangano Yezempilo Yomhlaba, iphepha lamaqiniso ngesifo sokukhohlwa (ngesiNgisi).
Isifo sokukhohlwa sikhula ngokushesha kakhulu ezindaweni ezinezinsiza ezimbalwa kakhulu. Iningi labantu abanesifo sokukhohlwa manje lihlala emazweni anemali engenayo ephansi noma ephakathi, futhi abantu base-Afrika baguga ngokushesha. Ukunakekelwa kwesifo sokukhohlwa akukahambisani nalokhu, ngakho imindeni eminingi ibhekana nalolu hambo iyodwa. I-Mindalo ikhona ukuze isize ukushintsha lokho — umndeni owodwa, umphakathi owodwa, ingxoxo eyodwa ngesikhathi.
Sebenza nathi
Asikwazi ukuvala leli gebe sisodwa. Sisebenza nezinsiza zezempilo, amanyuvesi, amaqembu omphakathi nawezenkolo, kanye nabaxhasi. Ndawonye singafinyelela emindenini eminingi futhi siqeqeshe abantu abaningi abanakekela abanye. Uma unezinhloso ezifana nezethu, singathanda ukuzwa kuwe.
Leli khasi lihunyushwe lisuka esiNgisini. Inguqulo yesiNgisi yiyona eyinhloko. Funda ngesiNgisi