isiZulu

Ukunakekela isifo sokukhohlwa · ukwesekwa · imfundo

Sivala igebe phakathi kokuxilongwa kwesifo sokukhohlwa (dementia), ukunakekelwa nokuqondwa kwaso. Awukho umndeni okufanele ubhekane nesifo sokukhohlwa wodwa.

E-Afrika yonke, isifo sokukhohlwa sivame ukutholakala sekwephuzile. Imindeni eminingi ithola izimpendulo kuphela lapho isifo sesithuthuke kakhulu, futhi abanakekeli abaningi bathola usizo oluncane. Lokhu kwenzeka ngoba izinsiza zimbalwa, futhi izimpawu zivame ukuthathwa njengokuguga noma isiqalekiso. I-Mindalo inikeza ulwazi olucacile, ukwesekwa okusebenzayo nokuqeqeshwa, ngesithunzi kuwo wonke umuntu ohilelekile.

Owesifazane osekhulile nowesifazane osemusha behlezi ndawonye, bexoxa

Singakusiza kanjani namuhla?

Indlela i-Mindalo esiza ngayo, isinyathelo ngesinyathelo

Ukwesekwa kwethu kulandela uhambo lwesifo sokukhohlwa ngokulandelana imindeni ebhekana nalo ngakho. Kuqala ngokukhathazeka kokuqala, kudlule ekuhlolweni nasekunakekeleni ekhaya, bese kuphela ngokufunda emphakathini. Isinyathelo ngasinye sixhumene nomhlahlandlela omfushane noma nensiza, ukuze uye ngqo kulokho okudingayo manje. Qala esinyathelweni esihambisana nesimo sakho namuhla.

  1. Ukuxilongwa

    Qaphela izimpawu

    Funda ukuthi yiziphi izinguquko okufanele uziqaphele, nokuthi yini okufanele uyenze uma ukhathazekile.

    Izimpawu zesifo sokukhohlwa
  2. Ukuxilongwa

    Hlolwa

    Thola ukuthi ungabonana kanjani nesisebenzi sezempilo, okufanele ukuphathe nokufanele ukubuze.

    Ukuhlolwa
  3. Ukwesekwa

    Qonda isifo sokukhohlwa

    Funda ukuthi siyini isifo sokukhohlwa, izinhlobo zaso eziyinhloko, nokuthi sithinta obani.

    Siyini isifo sokukhohlwa?
  4. Ukwesekwa

    Nakekela nsuku zonke

    Amacebo awusizo okukhuluma, uhlelo lwansuku zonke, ukudla, ukuphepha nezinguquko zokuziphatha.

    Ukunakekela ekhaya
  5. Ukwesekwa

    Zinakekele

    Phumula, yabelana ngokunakekela futhi uthole ukwesekwa, ukuze ukwazi ukuqhubeka.

    Ukuzinakekela
  6. Imfundo

    Funda futhi wabelane

    Uqeqesho nezinkulumo zabasebenzi bezempilo, abanakekeli nemiphakathi yonke.

    Uqeqesho

Yini eyiqiniso ngesifo sokukhohlwa?

Abantu abaningi bezwe izinto ngesifo sokukhohlwa ezingelona iqiniso. Abanye bathi wukuguga nje, kanti abanye bathi sidalwa yisiqalekiso. Lezi zinkolelo ziletha amahloni nokwesaba, futhi zivimba imindeni ukuthi ifune usizo kusenesikhathi. Ukwazi amaqiniso kusiza imindeni ukuthi ithathe izinyathelo masinyane futhi inakekele ngokuzethemba.

  • Abantu bathi“Ukukhohlwa yingxenye nje yokuguga.”

    AmaqinisoIsifo sokukhohlwa akuyona ingxenye evamile yokuguga. Ukukhohlwa okuncane kuvamile njengoba siguga, kodwa isifo sokukhohlwa siba sibi kakhulu njengoba isikhathi sihamba futhi senza impilo yansuku zonke ibe nzima. Lokhu kungenxa yokuthi sidalwa yisifo esisebuchosheni. Uma izinkinga zenkumbulo zithinta impilo yansuku zonke, kufanelekile ukuthi umuntu ahlolwe.

  • Abantu bathi“Isifo sokukhohlwa sidalwa yisiqalekiso noma ubuthakathi.”

    AmaqinisoIsifo sokukhohlwa yisimo sezempilo, hhayi isiqalekiso. Sidalwa yizifo ezilimaza ubuchopho, njengesifo se-Alzheimer’s noma isifo sohlangothi (stroke). Akekho umuntu ozilethele sona, noma owalethela umndeni wakhe sona. Umuntu udinga ukunakekelwa nomusa, hhayi ukusolwa.

  • Abantu bathi“Akukho okungenziwa.”

    AmaqinisoLukhona usizo, nakuba kungakabikho ukwelashwa okusiqeda ngokuphelele okwamanje. Ukuhlolwa kusenesikhathi kungathola ezinye izimbangela ezingelapheka, futhi ukunakekelwa okuhle kunganciphisa izimpawu eziningi. Uma besekwa, abantu bangaqhubeka nokwenza izinto abazithandayo isikhathi eside. Abantu abaningi baphila kahle nesifo sokukhohlwa iminyaka eminingi.

  • Abantu bathi“Abantu abanesifo sokukhohlwa abaqondi lutho.”

    AmaqinisoAbantu abanesifo sokukhohlwa basenayo imizwa, izinkumbulo nezinto abazithandayo. Ngisho noma amagama enzima kubo, bayawubona umusa, iphimbo lezwi nokuthintwa. Ukubashiya ngaphandle kungabenza bazizwe benesizungu futhi bephatheke kabi. Khuluma nabo, ubafake kukho konke futhi ubaphathe ngenhlonipho.

Izinhlobo ezahlukene zesifo sokukhohlwa

Isifo sokukhohlwa akusona isifo esisodwa nje. INhlangano Yezempilo Yomhlaba (WHO) ichaza izinhlobo eziningana, futhi isifo se-Alzheimer’s yisona esivame kakhulu, esenza u-60–70% wezigameko. Uhlobo ngalunye lulimaza ubuchopho ngendlela ehlukile, ngakho izimpawu zokuqala nokunakekelwa okudingekayo kungahluka. Ukwazi uhlobo kusiza imindeni nabasebenzi bezempilo ukuthi bahlele ukunakekelwa okufanele.

  • Isifo se-Alzheimer’s

    60–70% wezigameko. Uhlobo oluvame kakhulu. Izinkinga zenkumbulo zivame ukuba yisibonakaliso sokuqala.

  • Isifo sokukhohlwa esibangelwa yimithambo yegazi

    Sibangelwa yizinkinga zokugeleza kwegazi eliya ebuchosheni, isibonelo ngemuva kwesifo sohlangothi.

  • Isifo sokukhohlwa esine-Lewy bodies

    Sibangelwa ukunqwabelana okungajwayelekile kwamaprotheni ngaphakathi kwamaseli ezinzwa. Singathinta ukunyakaza, ukulala nalokho abantu abakubonayo.

  • Isifo sokukhohlwa se-frontotemporal

    Iqembu lezifo ezilimaza ingxenye yangaphambili yobuchopho. Sivame ukushintsha ubuntu bomuntu, ukuziphatha noma ulimi kuqala.

  • Isifo sokukhohlwa esixubile

    Izinhlobo zivame ukugqagqana, futhi abantu abaningi banohlobo olungaphezu kolulodwa ngesikhathi esisodwa.

  • Ezinye izimbangela

    Isifo sokukhohlwa singalandela nesifo sohlangothi, ezinye izifo ezithathelanayo ezifana ne-HIV, ukusetshenziswa kotshwala okuyingozi, ukulimala ekhanda okuphindaphindiwe noma ukungondleki kahle.

Umthombo: INhlangano Yezempilo Yomhlaba, iphepha lamaqiniso ngesifo sokukhohlwa (ngesiNgisi). Funda kabanzi kumhlahlandlela wethu: Siyini isifo sokukhohlwa?

Isifo sokukhohlwa sikhula ngokushesha

  • Izigidi ezingu-57zabantu ababephila nesifo sokukhohlwa emhlabeni wonke ngo-2021
  • Ngaphezu kuka-60%wabo bahlala emazweni anemali engenayo ephansi noma ephakathi
  • Cishe izigidi eziyi-10zezigameko ezintsha unyaka nonyaka

Umthombo: INhlangano Yezempilo Yomhlaba, iphepha lamaqiniso ngesifo sokukhohlwa (ngesiNgisi).

Isifo sokukhohlwa sikhula ngokushesha kakhulu ezindaweni ezinezinsiza ezimbalwa kakhulu. Iningi labantu abanesifo sokukhohlwa manje lihlala emazweni anemali engenayo ephansi noma ephakathi, futhi abantu base-Afrika baguga ngokushesha. Ukunakekelwa kwesifo sokukhohlwa akukahambisani nalokhu, ngakho imindeni eminingi ibhekana nalolu hambo iyodwa. I-Mindalo ikhona ukuze isize ukushintsha lokho — umndeni owodwa, umphakathi owodwa, ingxoxo eyodwa ngesikhathi.

Sebenza nathi

Asikwazi ukuvala leli gebe sisodwa. Sisebenza nezinsiza zezempilo, amanyuvesi, amaqembu omphakathi nawezenkolo, kanye nabaxhasi. Ndawonye singafinyelela emindenini eminingi futhi siqeqeshe abantu abaningi abanakekela abanye. Uma unezinhloso ezifana nezethu, singathanda ukuzwa kuwe.

Leli khasi lihunyushwe lisuka esiNgisini. Inguqulo yesiNgisi yiyona eyinhloko. Funda ngesiNgisi